 |
| Ông Zhang Taolin, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Trung Quốc khai mạc Hội nghị |
Hội nghị lần thứ 41 Ban kỹ thuật Codex quốc tế về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật được tổ chức tại Bắc Kinh, Trung quốc từ ngày 20 đến 25 tháng 4 năm 2009
1. Nội dung Hội nghị
Tham gia Hội nghị lần thứ 41 có 246 đại biểu đại diện cho 71 quốc gia, 1 tổ chức hội viên và 10 tổ chức quốc tế, cùng nhiều quan sát viên đại diện cho các công ty nông dược như Syngenta, Sumimoto, Nihon Noyaku, Dupont v.v... Phái đoàn có nhiều đại biểu nhất là phái đoàn của Mỹ (15 người), Nhật (6 người). Tuy vậy cũng có nhiều phái đoàn chỉ có duy nhất một đại biểu như phái đoàn của Qatas, Paraguay, Tajikistan, Zimbabwe... Phái đoàn Việt Nam có 2 đại biểu gồm đại diện của Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội và Bộ Nông nghiệp và PTNT.
Đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị
Hội nghị đã thảo luận đến nhiều vấn đề, trong đó nổi cộm nhất là tác dụng của một số các loại thuốc BVTV trên thực phẩm và thức ăn gia súc để sau đó đề nghị một ngưỡng MRL mới cho 29 loại thuốc BVTV dùng cho nông sản trong tổng số 234 loại hiện đang có trong danh sách của Codex. Một Bảng Đề nghị nháp về ngưỡng MRLs được Hội nghị soát xét và được Hội nghị nâng lên Bước 5/8 và Bước cuối cùng trước khi thành Bảng Đề nghị chính thưc đệ trình đến các chính phủ trong tương lai. Cần phải nhắc lại rằng thời gian soát xét và đề nghị ngưỡng MRLs mới của Codex là 15 năm với điều kiện phải qua 8 bước thủ tục.
Hội nghị đã thảo luận về Báo cáo của Hà Lan (có sự hợp tác của Mỹ) về Agenda Item 6 trong đó nhóm làm việc Hà Lan + Mỹ đã đề nghị chỉnh sửa Bảng phân loại Thực phẩm và Thức ăn gia súc trong đó rau, quả, hạt, thức ăn gia súc đã được chia làm 8 nhóm (group). Bảng phân loại đã được thảo luận rất sôi nổi với sự đóng góp ý kiến của nhiều phái đoàn, nhiều nhất là Úc, Hà Lan và Mỹ. Các phái đoàn Nhật, Thái Lan, Kenya, Togo, Uganda... cũng có đưa ý kiến đóng góp vào bảng phân loại này.
Một vấn đề khác cũng được thảo luận kỹ trong Hội nghị là việc thành lập một “Nhóm làm việc” để xây dựng ngưỡng Codex MRL cho hoa màu phụ và các loại cây đặc biệt (cây bản địa?) – Minor uses and Specialty crops. Mục đích của nhóm này là xây dựng ngưỡng Codex MRL cho hoa màu phụ và các loại cây đặc biệt vì đã có một số lớn hoa màu tuy sản xuất với số lượng nhỏ nhưng lại rất quan trọng trong xuất khẩu. Những hoa màu phụ này cũng cần phải có ngưỡng RML.
Cuối cùng, để xúc tiến sự chấp nhận (hài hoà) của thế giới về ngưỡng MRLs của CODEX, Hội nghị lần thứ 40 tổ chức vào 2008 đã giao cho phái đoàn Mỹ chuẩn bị một bản thuyết trình trong đó đề nghị có nên giao cho Cơ quan hổn hợp FAO/WHO về thuốc BVTV (JMPR) tổ chức dự án thí điểm (pilot project), ví dụ như trên loại thuốc Fluopyram, để JMPR nghiên cứu và đề nghị ngưỡng RML của thuốc này trước, rồi sau đó mới đệ trình lên các chính phủ hội viên và khu vực hôi viên. Đề nghị này đã được nhiều phái đoàn thảo luận và phát biểu ý kiến ủng hộ và không ủng hộ. Vì không có sự đồng thuận cao cho nên đề nghị về pilot project đã không được thông qua mặc dù nhiều phái đoàn, đặc biệt phái đoàn các nước đang phát triển, đã tỏ ra rất thất vọng vì đã mất cơ hội được hoc tập và hưởng lợi từ những pilot project này.
2. Kiến nghị:
Trong Hội nghị, đoàn Việt Nam đã không đóng góp ý kiến vì đã không sửa soạn các đề mục trong chương trình vốn đã được Văn phòng Codex cung cấp từ trước. Tuy nhiên phái đoàn Việt Nam nhận thấy rằng hầu hết các ngưỡng Giới hạn tối đa MRL của Việt Nam đều dựa vào Codex (Bộ Y Tế, 2008. Quy định giới hạn tối đa ô nhiễm sinh học và hoá học trong thực phẩm. Nhà xuất bản Hà Nội) cho nên Việt Nam phải có ý kiến về ngưỡng Giới hạn tối đa MRL mà Hội nghị Codex quyết định để bảo vệ quyền lợi cho Việt Nam. Ví dụ như trong Bảng phân loại mà Hội nghị lần thứ 41 này, chúng tôi không thấy một số rau quả vốn rất thông dụng ở thị trường Việt Nam và có khả năng xuất khẩu như cà pháo, rau má, trái thanh long... Nếu những mặt hàng này được đưa vào danh sách, Codex sẽ nghiên cứu và đề nghị ngưỡng RML. Hoặc ngưỡng MRL của thuốc trừ sâu Sprirotetramat (Mã số 234) dùng cho cây có hạt (hạt điều, hạt almond, hạt wallnut...) đã được Codex đề nghị ở mức 0.5 mg/kg nhưng phái đoàn Mỹ đã căn cứ vào kết quả nghiên cứu của mình (gọi là scientific evidence) để phản biện, cho rằng 0.5 mg/kg là quá cao và đề nghị ở ngưỡng 0.3 mg/kg. Nếu Hội nghị Codex đồng ý với đề nghị của Mỹ, hạt điều xuất khẩu của Việt Nam sẽ gặp khó khăn hơn xưa về mặt dư lượng thuốc trừ sâu Sprirotetramat .
Từ nhận định trên, chúng tôi có kiến nghị sau đây xin gởi đến Ủy ban Codex Việt Nam, Bộ Nông nghiệp & PTNT và Đại học Nông nghiệp I Hà Nội:
- Vai trò quan trọng của Codex đối với Việt Nam: Trong tình hình hiện tại, khi Việt Nam chưa có thể tổ chức những pilot project để xây dựng cho mình ngưỡng RML về các loại thuốc BVTV, thì Hội nghị Codex về Dư lượng thuốc BVTV phải được xem trọng. Đề nghị Việt Nam nên tham gia đầy đủ để theo dõi các thay đổi RML do Hội nghị Codex đề ra;
- Đại biểu của phái đoàn Việt Nam nên cố định và có tính kế thừa: Để có thể đóng góp ý kiến cho Hội nghị, bảo vệ quyền lợi của nông sản và thực phẩm Việt Nam, đại biểu phải là chuyên gia đồng thời cũng là người thông thạo cơ chế hoạt động của Codex. Đề nghị đại biểu của phái đoàn Việt Nam nên có tính cố định và kế thừa;
- Hợp tác với Nhật và Thái Lan: Phái đoàn Nhật và Thái Lan thuộc khu vực châu Á đã có những đóng góp rất tích cực trong Hội nghị Codex, đặc biệt có lợi cho Việt Nam trong xuất khẩu, đề nghị gia tăng hợp tác với các nước trên;
- Bộ Nông nghiệp & PTNT: Tuy việc “Quy định giới hạn tối đa ô nhiễm sinh học và hoá học trong thực phẩm” do Bộ Y Tế quyết định, nhưng Bộ Nông nghiệp & PTNT cũng phải cử đại biểu tham gia Hội nghị Codex để theo dõi và góp ý cho Codex Việt Nam về những vấn đề liên quan đến nông nghiệp, thú y và thủy sản;
- Đại học Nông nghiệp I Hà Nội: Phương pháp Tổ chức, điều hành, hội nghị v.v.. của Uỷ ban Codex về Dư lượng thuốc BVTV trong thực phẩm và thức ăn gia súc là một phần quan trọng nằm trong môn học “An toàn thực phẩm - Food Safety” của nhiều khoa (Khoa Nông học, Khoa Công nghệ Thực phẩm, Khoa Chăn nuôi, Khoa Thú Y...) cho nên Đại học Nông nghiệp Hà Nội cũng phải xem trọng Hội nghị Codex, qua đó đào tạo giáo viên, cán bộ trở nên những chuyên gia quốc tế về Codex, để ngoài việc giáo dục và đào tạo sinh viên, còn có thể giúp cho Bộ Y Tế, Bộ Nông nghiệp & PTNT và Codex Việt Nam về những vấn đề liên quan đến nông nghiệp, thực phẩm, thủy sản, chăn nuôi và thú y.
- Team work: Đại biểu của Việt Nam được cử đi chỉ đại diện cho quan điểm và chủ trương của Việt Nam cho nên những đại biểu đã đi dự Hội nghị phải báo cáo chuyến đi một cách đầy đủ cho Ủy ban Codex Việt Nam để cơ quan nắm tình hình, thống nhất chủ trương, để qua đó có những đóng góp tốt hơn vào hoạt động chung của Codex thế giới. Sự đóng góp này sẽ mang nhiều lợi ích cho ngành thực phẩm và thức ăn gia súc Việt Nam, đặc biệt trong xuất khẩu.
GSTS. Nguyễn Quốc Vọng
GĐ Trung tâm Phát triển quốc tế-Trường ĐH Nông nghiệp Hà Nội